Buồng trứng đa nang là tình trạng của buồng trứng có nhiều nang noãn đang phát triển nửa chừng, thường là không chín được, không phóng noãn được nên phần lớn đã gây vô sinh cho nữ giới. 

Nguyên nhân của buồng trứng đa nang trong y văn vẫn chưa được sáng tỏ hoàn toàn, mặc dầu người ta đã quan tâm nghiên cứu nhiều. 

Stein và Leventhal đã mô tả hội chứng này vào năm 1935 với các triệu chứng là kinh ít, kinh thưa hoặc vô kinh kèm theo mọc lông, mọc râu theo kiểu nam giới, hai buồng trứng to, không có sẹo phóng noãn. Từ đó có nhiều giả thuyết cho rằng, viêm nhiễm ở buồng trứng và xung quanh buồng trứng đã gây dính quanh buồng trứng làm các nang noãn không phóng được. Các nang noãn lớn lên nhưng không phóng noãn được, tồn tại ngày càng nhiều gây ra buồng trứng đa nang. 

Vào những năm 1960, trên thế giới người ta cũng đã thí nghiệm tiêm testosteron cho chuột nhắt cái chưa trưởng thành và gây được buồng trứng đa nang. 

Năm 1974, Nguyễn Khắc Liêu và Phạm Quang Tất cũng gây được buồng trứng đa nang cho tất cả 17 chuột cống cái đã trưởng thành thí nghiệm bằng cách tiêm cho chúng testosteron. Chúng tôi nhận xét thấy, đối với những trường hợp buồng trứng chuột mới bị đa nang hóa dưới 2 tháng đem tiêm estrogen thì hiện tượng nang noãn trội tái hiện trở lại. 

Năm 1999, chúng tôi cho những phụ nữ vô sinh do buồng trứng đa nang uống thử estriol trong 14 ngày xem có ức chế phát triển nang noãn không. Kết quả cho thấy, estriol với liều dùng trên không những không ức chế mà còn tạo nang noãn trội, kích thích phát triển nang noãn trội với nhiều trường hợp tới chín. 

Năm 2002, Nguyễn Thành Khiêm có nghiên cứu và báo cáo luận văn bác sĩ nội trú trên 45 trường hợp buồng trứng đa nang dùng estriol có kết quả tốt hơn nhiều so với dùng clomiphen citrat đơn thuần theo cổ điển. 

Năm 2005, Speroff và Fritz tóm tắt y văn cho biết, estrogen nội sinh của buồng trứng kích thích các tế bào hạt của nang noãn sản sinh thụ thể FSH, giúp cho nang noãn đáp ứng tốt với FSH và phát triển tốt hơn. Ngược lại, trong những trường hợp có tăng LH và tăng testoteron thì tế bào hạt bị ức chế, bị teo và các thụ thể FSH cũng bị ức chế sản sinh, buồng trứng không có nang noãn trội, có tình trạng như buồng trứng đa nang. 

Qua những nghiên cứu trên của thế giới, trong đó có nghiên cứu của chúng tôi trên chuột, đặc biệt qua nội dung tóm tắt của hai tác giả Speroff và Fritz, chúng tôi thấy testosteron có thể gây buồng trứng đa nang và sử dụng estrogen trong hỗ trợ điều trị vô sinh đối với những trường hợp có buồng trứng đa nang là đúng hướng. 

GS.TS. Nguyễn Khắc Liêu

Xem tiếp…

U nang buồng trứng là những khối u buồng trứng có vỏ mỏng, bên trong có chứa dịch đơn thuần hay phối hợp với các thành phần khác. Bệnh thường gặp ở mọi lứa tuổi, nhiều nhất từ 30- 45 tuổi. Chẩn đoán tương đối dễ nhưng triệu chứng và tiến triển phức tạp nên việc điều trị và tiên lượng còn gặp nhiều khó khăn. 

Phân loại u nang buồng trứng

U nang cơ năng: Là loại u nang không có tổn thương giải phẫu, chỉ tổn thương về chức năng buồng trứng. Đường kính nhỏ hơn 6cm, có loại lớn nhanh, nhưng mất sớm, chỉ tồn tại sau vài ba chu kỳ kinh nguyệt. 

Có ba loại u nang cơ năng: 

U nang bọc noãn: Được sinh ra từ bọc De Graaf không vỡ vào ngày quy định, tiếp tục tiết estogen, u nhỏ như quả táo hay bằng quả cam. Dịch trong nang có màu vàng chứa estrogen 

U nang hoàng tuyến: Thường gặp ở người chửa trứng, chorio, do tăng HCG. Có khi gặp ở người điều trị vô sinh bằng Hormon sinh dục của tuyến yên quá cao Khi khỏi bệnh, nang hoàng tuyến sẽ biến mất. 

U nang hoàng thể: Được sinh ra từ hoàng thể. Chỉ gặp trong thời kỳ thai nghén do mẹ chửa nhiều thai, u nang chế tiết nhiều estrogen, progesteron. 

U nang thực thể: Do tổn thương thực thể giải phẫu buồng trứng. U phát triển chậm nhưng không bao giờ mất. Kích thước u nang thường lớn, có vỏ dày đa số là lành tính. 

Có 3 loại u nang thực thể 

U nang bì: Gặp ở người trẻ, kích thước nhỏ, cuống dài, trong chứa tuyến bả, răng, tóc, dịch bả đậu là các tổ chức có nguồn gốc bào thai. 

U nang nước: Thường gặp ở người trẻ, u có cuống dài, vỏ mỏng, thường chỉ 1 túi, trơn, ít dính, có dịch vàng chanh hay trong như nước.

U nang nhầy: Là loại u to nhất có khi nặng đến 40-50kg. Hay dính các tạng xung quanh, u nang có nhiều túi. Dịch trong nang đặc như hồ hay nhầy như mũi, màu vàng nhạt hay nâu. 

Triệu chứng của bệnh u nang buồng trứng

Triệu chứng cơ năng 

U nang nhỏ: Triệu chứng nghèo nàn khối u tiến triển nhiều năm.bệnh nhân vẫn hoạt động bình thường. Được phát hiện khi khám sức khoẻ, khám phụ khoa hay siêu âm. Trường hợp u lớn, bệnh nhân cảm giác nặng bụng dưới, có dấu hiệu chèn ép các tạng xung quanh gây tiểu rắt, bí tiểu, bí đại tiện. 

Triệu chứng thực thể 

U nang to, thấy bụng dưới to lên như mang thai, sờ thấy khối u di động, có khi đau. 

Khám âm đạo: Tử cung nhỏ, cạnh tử cung có khối tròn đều di động dễ dàng, ranh giới biệt lập với tử cung. Trường hợp u nang dính, hay u nang trong dây chằng rộng thì di động hạn chế có khi mắc kẹt trong tiểu khung. Chú ý khi khám không nên đè mạnh, hay đẩy lên có thể gây vở nang. 

Cận lâm sàng 

- Phản ứng tìm HCG âm tính 

- Siêu âm thấy ranh giới khối u rõ 

- Soi ổ bụng chỉ làm khi khối u nhỏ, nghi ngờ với chửa ngoài tử cung 

- Chụp bụng không chuẩn bị nếu là u nang bì sẽ thấy cản quang. 

- Chụp tử cung vòi trứng với thuốc cản quang thấy tử cung lệnh một bên, vòi trứng bên khối u kéo dài ra ôm lấy khối u. 

Biến chứng u nang buồng trứng

Xoắn u nang: Là biến chứng hay gặp nhất. Thường gặp xoắn khối u có đường kính trung bình (từ 8-15cm) có cuống dài với 2 hình thức xoắn: 

Xoắn cấp tính: Xẩy ra đột ngột, đau bụng dữ dội, có thể ngất xỉu, mạch, huyết áp ổn định có thể nôn chảy buồn nôn. Ấn khối u đau. Khi khám đụng vào khối u rất đau, di động hạn chế. 

Xoắn bán cấp: Đau từ từ âm ỉ. Có khi thay đổi tư thế thì hết đau, do tự tháo xoắn, nhưng thỉnh thoảng lại tái phát dịp khác. 

Chảy máu trong nang: Là hậu quả của xoắn. Cơ chế như buộc garo lỏng, máu ứ không về được gây vỡ mạch, nang to dần lên. 

Vỡ u nang: Do xoắn nang không được điều trị kịp thời, hay do sang chấn, thăm khám thụ bạo hay do tai nạn.Hậu quả là chảy máu trong cấp tính 

Viêm nhiễm: U nang dính các tạng xung quanh gây ra phúc mạc viêm khu trú 

Chèn ép: U nang có thể chèn ép các tạng lân cận gây bán tắc ruột, đại, tiểu tiện khó. 

Ung thư hoá: Ung thư có thể xẩy ra cả 3 loại u nang thực thể, nhưng u nang nước là thường gặp nhất: Bệnh nhân gầy, u to nhanh, nhiều thùy xâm lấn các tạng xung quanh. 

U nang và thai nghén: U nang có thể gây sẩy thai, đẻ non, u tiền đạo, ngôi bất thường, xoắn u nang sau đẻ. 

Điều trị u nang buồng trứng

U nang cơ năng: Cần theo dõi, chỉ mổ khi biến chứng 

U nang thực thể: Phẫu thuật là chủ yếu, tốt nhất nên mổ chương trình vào những tháng đầu của ba tháng giữa thai kỳ. Trong trường hợp u lành tính 2 bên bệnh nhân trẻ nên bóc u nang để lại phần lành. 

Khi mổ tốt nhất nên lấy cả khối, nếu u mắc kẹt hay quá to thì hút bớt dịch nên chèn gạc tốt hạn chế dịch chảy vào ổ bụng. 

- Khối u dính nên cẩn thận có thể gây thủng các tạng xung quanh 

- U xoắn nên, cặp, cắt trước khi tháo xoắn khi mổ cấp cứu. 

- Các khối u đều phải gởi giải phẫu bệnh để xác định lành hay ác tính. 

- Trường hợp ác tính phải cắt tử cung hoàn toàn, cắt bỏ phần phụ bên kia, cắt một phần mạc nối lớn và tiếp tục điều trị hoá chất. 

Xem tiếp…

U nang buồng trứng là những khối u thường gặp, chẩn đoán nói chung không khó lắm nhưng tiến triển của bệnh rất phức tạp, việc điều trị và tiên lượng rất khó khăn. U nang buồng trứng phát sinh từ các thành phần cấu trúc của buồng trứng bình thường hay từ những di tích phôi thai của buồng trứng. 

Các u nang buồng trứng chia ra làm 2 loại: 

- U nang cơ năng: Là những nang nhỏ ở 1 hay 2 bên buồng trứng do rối loạn chức phận của buồng trứng gây ra, không có tổn thương giải phẫu ở buồng trứng. 

- U nang thực thể: Do tổn thương thực thể ở tổ chức buồng trứng. 

Phương pháp chẩn đoán u nang buồng trứng: 

U nang buồng trứng thực thể: U nang buồng trứng thực thể gặp ở tất cả mọi lứa tuổi với các triệu chứng lâm sàng hết sức nghèo nàn 

Triệu chứng cơ năng: Đa số các u nang buồng trứng khi còn nhỏ thường không gây ra 1 triệu chứng nào, bệnh nhân vẫn có kinh, vẫn sinh đẻ bình thường, các u nang tiến triển âm thầm và khi to lên bệnh nhân tự sờ thấy 1 khối u trên khớp mu. 

Cũng có bệnh nhân khi khám phụ khoa vì có cảm giác nặng ở bụng dưới, hay đau ở trong hố chậu, rối loạn kinh nguyệt, đái rắt, đái khó hay hay vô sinh. Đôi khi dấu hiệu đầu tiên là biến chứng cấp tính hay u nang buồng trứng xoắn. 

Triệu chứng thực thể: Khám tay âm đạo kết hợp với nắn bụng sờ thấy 1 khối trong hố chậu hay 1 khối to trong ổ bụng, mật độ mềm, ranh giới rõ, không đau, di động biệt lập với tử cung. Tử cung thường bị khối u đẩy lệch sang 1 bên hố chậu. 

Chuẩn đoán xác định: 

Siêu âm: Đánh giá kích thước đặc điểm phản âm trong lòng u có 1 hay nhiều thuz? có vách ngăn trong lòng u hay không? có dịch ổ bụng hay không? tình trạng tử cung và phần phụ bên kia? 

XQ bụng không chuẩn bị: Có hình ảnh phản quang răng, tóc và xương trong trường hợp u nang bì.

Chụp tử cung, buồng trứng có cản quang: Cho hình ảnh gián tiếp của u buồng trứng, tử cung bị đẩy lệch sang 1 bên, vòi trứng bị căng dài ra. 

Soi ổ bụng: Biết vị trí, kích thước khối u. Nếu u quá to thì siêu âm không thể phát hiện được ranh giới của khối u phải dùng CT Scanner. 

Các phương pháp điều trị: 

Đối với u nang buồng trứng cơ năng thì không cần điều trị, chỉ cần theo dõi từ 3-6 vòng kinh, nếu u nang BT cơ năng thì tự mất đi. 

Đối với u nang buồng trứng thực thể thì điều trị phẫu thuật là chủ yếu. Nếu không điều trị sẽ có nhiều biến chứng: Xoắn, K hoá. Vì vậy khi đã chẩn đoán là u nang thực thể nên mổ cắt bỏ u sớm. 

- Nang nước: Gặp ở người lớn tuổi nên cắt cả 2 buồng trứng. 

- Nang nhầy: Cần cắt bỏ sớm cả 2 buồng trứng để tránh nhầy tái phát 

- Nang bì: Cắt bỏ u. Cố gắng bảo tồn nhu mô lành 

- Nang ở người có thai: Nếu có chỉ định giữ thai nên mổ cắt u vào tháng thứ tư, nếu có biến chứng thì mổ khẩn bất kì tuổi thai vào khoảng nào. 

- Nếu nang buồng trứng 02 bên ở người trẻ tuổi còn nhu cầu sinh đẻ cần bóc tách khối u và bảo tồn tối da phần bình thường còn lành và vòi trứng. 

Với u nang buồng trứng có bề mặt sần sùi, có dấu hiệu nứt vỡ ở bệnh nhân > 40 tuổi cần sinh thiết tức thì để đề phòng K. Nếu u nang buồng trứng phát triển xâm lấn dây chằng rộng thì phẫu thuật cần bóc khối u và tránh làm tổn thương niệu quản, hệ động mạch chậu, bàng quang và trực tràng. 

Tóm lại: Do đặc điểm của u nang buồng trứng dễ gây biến chứng nhất là K hóa đe dọa tính mạng bệnh nhân. Vì vậy việc chẩn đoán sớm và điều trị sớm là rất quan trọng. Muốn như vậy phụ nữ ở lứa tuổi sinh để cần phải được quản lý ở tuyến y tế cơ sở và khám phụ khoa định kỳ từ 06-12 tháng/lần nhằm phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Xem tiếp…

Xem tiếp…

Buồng trứng là một phần của hệ thống sinh sản nữ. Người phụ nữ có hai buồng trứng nằm ở hai bên tử cung, trong ổ bụng dưới. Buồng trứng có nhiệm vụ sản sinh ra trứng và các hoóc-môn estrogen và progesterone. 

Đôi khi, một túi chứa đầy dịch gọi là u nang sẽ phát triển ở một bên buồng trứng. Nhiều người sẽ ít nhất một lần bị u nang buồng trứng trong đời. Phần lớn các trường hợp, u nang buồng trứng không đau và không gây ra triệu chứng gì. 

Các loại u nang buồng trứng 

Có nhiều loại u nang buồng trứng khác nhau, như u nang bì và u nang nội mạc. Tuy nhiên, u nang cơ năng là loại hay gặp nhất. Hai loại u nang hay gặp nhất là u nang nang trứng và u nang hoàng thể. 

U nang nang trứng: Trong chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ, một trứng sẽ phát triển trong một cái “túi” gọi là nang trứng. Túi này nằm ở trong buồng trứng. Trong phần lớn các trường hợp, túi này sẽ vỡ và trứng sẽ thoát ra ngoài (rụng trứng). Nhưng nếu túi không vỡ, dịch trong túi sẽ trở tạo thành u nang ở buồng trứng. 

U nang hoàng thể: Túi nang trứng thường sẽ hết sau khi giải phóng trứng. Nhưng nếu “túi” này không hết và miệng “túi” bị đóng kín, dịch có thể hình thành bên trong túi và tạo thành u nang. 

Các loại u nang buồng trứng khác bao gồm: 

U nang bì: u nang hình thành ở buồng trứng có thể chứa tóc, mô mỡ và các mô khác 

U nang tuyến: khối u không ung thư có thể phát triển ở bề mặt ngoài của buồng trứng. 

U nội mạc: mô nội mạc – bình thường chỉ có trong tử cung – có thể phát triển ở ngoài tử cung và dính vào buồng trứng, dẫn đến u nang buồng trứng. 

Một số phụ nữ bị một tình trạng gọi là hội chứng đa nang buồng trứng (PCOS). Đó là khi buồng trứng chứa một số lượng lớn các u nang nhỏ. Tình trạng này có thể khiến buồng trứng bị to lên, và nếu không điều trị, buồng trứng đa nang có thể gây ra những vấn đề về sinh sản. 

Triệu chứng  u nang buồng trứng

Thường thì u nang buồng trứng không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Tuy nhiên triệu chứng có thể xuất hiện khi khối u lớn lên. 

Các triệu chứng có thể gồm: 

- Chướng bụng hoặc sưng 

- Đau bụng khi đi ngoài 

- Đau vùng hố chậu trước hoặc trong khi có kinh 

- Giao hợp đau 

- Đau ở vùng thắt lưng hoặc đùi 

- Cương ngực 

- Buồn nôn và nôn

Những triệu chứng nặng của u nang buồng trứng cần đi khám ngay bao gồm: 

- Đau vùng hố chậu nhiều hoặc dữ dội 

- Sốt 

- Chóng mặt hoặc choáng ngất 

- Thở nhanh 

Những triệu chứng này có thể báo hiệu u nang buồng trứng vỡ hoặc xoắn buồng trứng. Cả hai biến chứng đều có những hậu quả nghiêm trọng nếu không điều tị sớm. 

U Nang buồng trứng có thể phát hiện dễ dàng bằng nội soi

Biến chứng  u nang buồng trứng

Phần lớn u nang buồng trứng là lành tính và tự hết mà không cần điều trị. Triệu chứng của những u nang này – nếu có – thường rất nhẹ. Nhưng trong một số ít trường hợp, bác sĩ có thể phát hiện thấy khối u nang buồng trứng ung thư trong khi khám thường qui. 

Xoắn buồng trứng là một biến chứng hiếm gặp khác của u nang buồng trứng. Đó là khi u nang lớn khiến buồng trứng bị xoắn hoặc di chuyển khỏi vị trí ban đầu. Nguồn cung cấp máu cho buồng trứng bị cắt đứt và nếu không điều trị, nó có thể gây tổn thương hoặc thậm chí hoại tử mô buồng trứng. Mặc dù hiếm gặp, xoắn buồng trứng chiếm gần 3% số ca phẫu thuật sản khoa cấp cứu. 

Vỡ u nang, cũng hiếm gặp, có thể gây đau và chảy máu trong dữ dội. Biến chứng này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nếu không được điều trị. 

Chẩn đoán  u nang buồn trứng

U nang buồng trứng có thể được phát hiện khi khám sức khỏe. Bác sĩ có thể thấy khối sưng ở một bên buồng trứng và chỉ định siêu âm để xác nhận. Siêu âm giúp xác định kích thước, vị trí, hình dạng và cấu tạo của u nang (u rắn hay chứa dịch). 

Những công cụ khác để chẩn đoán u nang buồng trứng bao gồm chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ (MRI). Vì đa số u nang sẽ biến mất sau vài tuần hoặc vài tháng, nên bác sĩ có thể không chỉ định điều trị ngay. 

Thay vào đó, người bệnh có thể được làm siêu âm lại sau vài tuần hoặc vài tháng để kiểm tra. Nếu tình trạng bệnh không thay đổi hoặc u nang tăng kích thước, bác sĩ sẽ đề nghị làm thêm các xét nghiệm để xác định những nguyên nhân khác gây ra triệu chứng: 

- Xét nghiệm thai: để xem có thai hay không 

- Xét nghiệm hoóc-môn: để kiểm tra những vấn đề liên quan với hoóc-môn, như quá nhiều estrogen hoặc progesterone 

- Xét nghiệm CA 125 máu: để tầm soát ung thư buồng trứng 

Điều trị  u nang buồng trứng

Nếu u nang không tự hết hoặc to lên, bác sĩ có thể chỉ định điều trị để làm khối u nhỏ lại hoặc cắt bỏ khối u. 

Thuốc tránh thai: Với u nang buồng trứng tái phát, bác sĩ có thể kê đơn thuốc tránh thai uống để làm ngừng rụng trứng và ngăn ngừa sự phát triển của những u nang mới. Thuốc tránh thai uống cũng làm giảm nguy cơ ung thư buồng trứng. Nguy cơ ung thư buồng trứng thường cao hơn ở phụ nữ sau mãn kinh. 

Mổ nội soi: Nếu u nang nhỏ và xét nghiệm loại trừ ung thư, bác sĩ có thể tiến hành mổ nội soi để cắt bỏ khối u.

Mổ mở: Nếu u nang lớn, bác sĩ có thể tiến hành cắt khối u qua đường mổ lớn ở bụng. Khối u sẽ được sinh thiết ngay và nếu xác định khối u là ung thư thì bác sĩ có thể tiến hành cắt tử cung hoàn toàn (cắt bỏ cả tử cung và hai buồng trứng). 

Phòng bệnh u nang buồng trứng: 

Không thể phòng ngừa được u nang buồng trứng. Tuy nhiên, khám phụ khoa định kỳ có thể phát hiện sớm u nang buồng trứng. U nang buồng trứng lánh tính thường không trở thành ung thư. Tuy nhiên, các triệu chứng của ung thư buồng trứng có thể rất giống với u nang buồng trứng. Do đó việc đi khám bác sĩ để có chẩn đoán đúng là rất quan trọng. 

Hãy lưu ý bác sĩ những triệu chứng có thể chỉ ra vấn đề, như: 

- Thay đổi chu kỳ kinh nguyệt 

- Đau vùng hố chậu liên tục 

- Chán ăn 

- Sụt cân không giải thích được 

- Chướng bụng 

Tiên lượng 

Tiên lượng của u nang buồng trứng ở phụ nữ chưa mãn kinh thường là tốt và phần lớn u nang biến mất trong vòng vài tháng. Tuy nhiên, u nang buồng trứng tái phát có thể xảy ra ở phụ nữ chưa mãn kinh và những người bị mất cân bằng nội tiết tố. 

Nếu không điều trị, một số u nang có thể làm giảm khả năng sinh sản. Điều này hay gặp với u nang nội mạc và hội chứng đa nang buồng trứng. Để tăng khả năng sinh sản, bác sĩ có thể cắt bỏ hoặc làm khối u nhỏ lại. Các u nang buồng trứng cơ năng, u nang tuyến và u nang bì không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. 

Mặc dù u nang buồng trứng có thể được “chờ và theo dõi”, song bác sĩ có thể chỉ định mổ để cắt bỏ và kiểm tra mọi khối u phát triển ở buồng trứng sau khi mãn kinh. Lý do là vì nguy cơ bị u nang ung thư và ung thư buồng trứng tăng lên sau khi mãn kinh. 

Một số bác sĩ sẽ cắt u nang ở phụ nữ chưa mãn kinh và đã mãn kinh nếu khối u có đường kính trên 10cm. U nang buồng trứng không làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng.

Xem tiếp…

U nang buồng trứng chiếm tỷ lệ khoảng 80% các khối u buồng trứng nói chung, là loại khối u rất hay gặp ở phụ nữ, đặc biệt phụ nữ trong lứa tuổi sinh đẻ, tuyệt đại đa số là u lành tính, chỉ có một tỷ lệ nhỏ có biến chứng ung thư hóa. 

Khi phát hiện u nang buồng trứng nên được điều trị sớm để tránh trường hợp bỏ sót ung thư buồng trứng. 

Các dạng u nang buồng trứng thường gặp: 

U nang cơ năng: Là những khối u phát sinh do rối loạn hoạt động nội tiết của buồng trứng, về mặt giải phẫu bệnh tổ chức buồng trứng không có thay đổi. 

Nang bọc noãn: Nang trứng chín không vỡ, không rụng trứng. Nang này tiếp tục lớn lên, có thể to trên 10cm, tiếp tục chế tiết oestrogen làm bệnh nhân chậm kinh. Khi nang vỡ đôi có thể gây chảy máu nhiều trong ổ bụng cần phải mổ cấp cứu. 

Nang hoàng tuyến: Hay gặp ở bệnh nhân chửa trứng, ung thư nguyên bào nuôi, đa thai, bệnh nhân điều trị vô sinh. 

U nang thực thể: Ở những khối u này thực sự có biến đổi về tổ chức học buồng trứng, vì vậy đây là những khối u có nguy cơ ung thư hóa: U nang nước buồng trứng là dạng hay gặp nhất, chiếm khoảng 40% các khối u nang buồng trứng. Nếu trên bề mặt u có các mạch máu tăng sinh hình lược, hay có các nhú trên bề mặt hoặc trong lòng u là những dấu hiệu nghi ngờ ung thư hóa. 

U nang nhày buồng trứng: chiếm khoảng 20% các khối u buồng trứng, u thường to, có thể đến vài chục kg, thường hay dính vào các tổ chức xung quanh. 

U nang bì buồng trứng: chiếm khoảng 25%, thường gặp u quái, tổ chức u rất đặc biệt, thành khối u có cấu trúc tương tự như da, có lớp sừng, tuyến bã..., bên trong nang thường chứa tóc, răng, bã đậu... 

Lạc nội mạc tử cung dạng u nang: Tổ chức nội mạc tử cung phát triển ngay trên bề mặt buồng trứng, gây phá hủy tổ chức buồng trứng lành. Nang thường nhỏ, vỏ mỏng, dính vào các tổ chức xung quanh, bên trong chứa đầy dịch màu chocolate. U thường gây đau, dính nhiều làm tắc vòi trứng gây vô sinh. 

Các biến chứng của u nang buồng trứng 

Các biến chứng này có thể xuất hiện sớm hay muộn tùy thuộc từng bệnh nhân, nhiều trường hợp biến chứng là cơ hội chẩn đoán bệnh: 

Xoắn u nang: Có thể xảy ra với bất kỳ loại u nào, những u nhỏ, có cuống dài, không dính là những u dễ bị xoắn. Khi u xoắn bệnh nhân đau bụng dữ dội, liên tục, có thể buồn nôn, nôn, đôi khi có thể choáng vì đau. Bụng trướng, ấn đau hạ vị và 2 hố chậu, có phản ứng thành bụng. Thăm âm đạo thấy khối u rất căng, ít di động, ấn đau chói. 

U Nang buồng trứng luôn gây lo lắng cho chị em

Vỡ nang: Bệnh nhân thường đau bụng đột ngột, liên tục, hạ vị và 2 hố chậu ấn đau, có phản ứng. Một số trường hợp vỡ nang gây chảy máu trong, bệnh nhân có thể choáng mất máu. Thăm âm đạo thấy khối u khó xác định, di động tử cung đau, cùng đồ sau đầy, đau. Thường xảy ra sau khi vỡ nang, bệnh nhân có hội chứng nhiễm khuẩn, bụng trướng, có thể có cảm ứng phúc mạc, thăm âm đạo thấy u dính, ít di động, ấn đau. 

Chèn ép các tạng xung quanh: Biến chứng này thường muộn, khi u đã phát triển lâu, kích thước lớn. U chèn ép bàng quang gây đái dắt, chèn ép trực tràng gây táo bón, đôi khi chèn ép niệu quản gây ứ nước bể thận, thậm chí có những khối u buồng trứng rất lớn chèn ép tĩnh mạch chủ dưới gây tuần hoàn bàng hệ, phù 2 chi dưới, cổ trướng. Ung thư hóa có thể xuất hiện ở nang nước. 

Phẫu thuật u nang buồng trứng khi nào? 

Cần phân biệt u nang cơ năng và u nang thực thể vì hai loại u này có thái độ xử trí rất khác nhau. Các u nang cơ năng thường không cần điều trị, tự mất đi sau vài vòng kinh. Có thể cho bệnh nhân dùng thuốc tránh thai kết hợp để điều trị u nang cơ năng, tuy nhiên, hiệu quả chưa rõ ràng. Đôi khi các u nang cơ năng cũng có biến chứng như xoắn nang, vỡ nang chảy máu... đòi hỏi phải phẫu thuật cấp cứu, nhưng thường hiếm gặp. 

Ngược lại, các u nang thực thể khi được phát hiện cần mổ càng sớm càng tốt để tránh biến chứng. Tùy theo kích thước và tính chất khối u cũng như nguyện vọng sinh đẻ của bệnh nhân mà chọn phương pháp phẫu thuật triệt để cắt bỏ toàn bộ khối u và buồng trứng bên bệnh hay chỉ bóc tách khối u để lại phần buồng trứng lành, mặc dù bóc tách khối u có thể làm tăng nguy cơ tái phát u nang buồng trứng. 

BS. Lê Hoàng

Xem tiếp…